Informacje - szczegóły

«  Dodaj Informację

Antropologia (24) | Archeologia (564) | Astronomia (576) | Biologia (193) | Biotechnologia (38) | Chemia (91) | Ciekawostki (1892) | Ekologia (499) | Ekonomia i Biznes (382) | Etnologia (25) | Filozofia (36) | Fizyka (124) | Fundusze, granty, stypendia (152) | Genetyka (152) | Geografia (49) | Geologia (61) | Gimnazjum (26) | Historia (806) | Historia sztuki (106) | Imprezy kulturalne (398) | Informatyka (337) | Inne (513) | Językoznawstwo i filologie (86) | Konferencje i imprezy naukowe (552) | Konkursy (410) | Kształcenie zintegrowane (12) | Liceum / Technikum (120) | Literatura (76) | Ludzie nauki (284) | Matematyka (44) | Medycyna (1581) | Miasta i regiony (49) | Muzyka (40) | News bulletin - English (671) | Paleontologia (54) | Prawo (117) | Przyroda (436) | Psychologia (271) | Religie (80) | Rozrywka (59) | Socjologia (361) | Sport (70) | Studia wyższe (198) | Szkoła podstawowa IV-VI (15) | Sztuka (12) | Świat (1263) | Targi (63) | Technika i technologie (513) | Turystyka (21) | Uczelnie wyższe (556) | Unia Europejska (86) | Współpraca naukowa (54) | Wszystkie etapy szkolne (154) | Wychowanie przedszkolne (19) | Z życia szkoły (38) | Żywienie (147)

90. rocznica śmierci etnografa Wojciecha Kętrzyńskiego
2008-01-15 08:07:06

15 stycznia 1918 roku we Lwowie zmarł Wojciech Kętrzyński, badacz historii Pomorza, Warmii i Mazur, nazywany "tym, który wrócił Mazury Polsce a Polskę Mazurom". W tym roku mija 90 lat od jego śmierci. Wojciech Kętrzyński, pierwotnie Adalbert von Winkler, urodził się 11 lipca 1838 w Loetzen (Lec, obecnie Giżycko). Ojciec Wojciecha Kętrzyńskiego pochodził ze szlacheckiej rodziny, której nazwisko powstało od miejscowości Kętrzyno w powiecie wejherowskim. Dziadkowi Kętrzyńskiego dopisano przy nazwisku dodatek Winkler, a jego ojciec Józef używał już tylko nazwiska Winkler.

Po śmierci ojca, Kętrzyński w latach 1849-1853 przebywał Poczdamie w szkole dla sierot po byłych wojskowych. W latach 1853-1855 ukończył progimnazjum w Loetzen, później ukończył gimnazjum w Rastenburgu (obecnie Kętrzyn). W roku 1856 otrzymał list od siostry, z którego dowiedział się o polskim pochodzeniu i dawnym nazwisku rodowym Kętrzyński. Rozpoczął wówczas poszukiwania swoich korzeni i podjął naukę ojczystego języka i historii. W roku 1859 zdał egzamin maturalny, a później rozpoczął studia historyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu "Albertyna" w Królewcu.
W roku 1861 przeprowadził urzędową zmianę imienia i nazwiska na Wojciech Kętrzyński. Później zaangażował się w działalność patriotyczną i brał udział w powstaniu styczniowym organizując transporty broni. We wrześniu 1863 roku został aresztowany i uwięziony w Górnej Bramie w Olsztynie. Sprawa jego rozpatrywana była później na wielkim procesie Polaków w Berlinie, podczas którego oskarżono go o zdradę stanu. Ostatecznie został od tego zarzutu uwolniony. W 1864 roku skazano go jednak na rok więzienia w twierdzy kłodzkiej. Podczas pobytu w twierdzy przetłumaczył na łacinę swoją pracę doktorską i "Pieśń o ziemi naszej" Wincentego Pola na niemiecki.

Po wyjściu z więzienia udał się na uniwersytet do Królewca, gdzie obronił rozprawę doktorską o Bolesławie Chrobrym. Później w różnych miejscach poszukiwał pracy, ponieważ władze pruskie odmawiały mu zatrudnienia na terenach zamieszkiwanych przez Polaków. W latach 1868-1870 był bibliotekarzem w Kórniku pod Poznaniem. W 1868 roku opublikował w "Dzienniku Poznańskim" artykuł "O Mazurach". Była to pierwsza z jego publikacji przybliżających Mazury Polsce i Polskę Mazurom. W 1872 roku założył tajne Towarzystwo Mazurskiej Inteligencji Ludowej, a w roku 1881 Komitet Niesienia Pomocy Mazurom, wspierał także materialnie "Gazetę Lecką" i "Mazura". W roku 1873 rozpoczął pracę w Zakładzie im. Ossolińskich we Lwowie. Zaczynał jako sekretarz naukowy, później był kustoszem, a w 1876 roku został dyrektorem placówki i tę funkcję pełnił przez wiele lat.

Kętrzyński był historykiem, etnografem, publicystą i poetą. W pracy badawczej zajmował się dziejami ludności Mazur, badał źródła, zapisywał zwyczaje, obrzędy oraz pieśni Mazurów. Poszukiwał w dokumentach zgermanizowanych Mazurów i Kaszubów, ustalając ich rodowody. W pracach opierał się na wielu wcześniej niepublikowanych źródłach. Krytycznie odnosił się do zafałszowań historyków niemieckich. Współpracował z Oskarem Kolbergiem, któremu przekazał zbiór pieśni mazurskich, uzupełniając zbiory Gustawa Gizewiusza. Henryk Sienkiewicz pisząc "Potop" prawdopodobnie również korzystał z jego wiedzy.

Kętrzyński opublikował ponad 200 dzieł, rozpraw i artykułów z zakresu historii i etnografii Pomorza, Warmii i Mazur, osadnictwa i nazewnictwa polskiego w Prusach, kwestii krzyżackiej oraz wędrówek Słowian na terenach Europy Zachodniej. Publikacje te ukazują głębokie przywiązanie ludności mazurskiej do kultury i języka polskiego oraz grożące tej ludności niebezpieczeństwo zniemczenia. Do jego ważnych publikacji należą "Szkice Prus Wschodnich" ("Przewodnik Naukowy i Literacki", Lwów 1876), "Nazwy miejscowe polskie Prus Zachodnich, Wschodnich i Pomorza wraz z ich przezwiskami niemieckimi" (Lwów 1879), "Gazeta polska z początku XVIII w.(Poczta Królewiecka 1718-1720)" ("Przewodnik Naukowy i Literacki", Lwów 1880), "O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich" (Lwów 1882), "O powołaniu Krzyżaków przez księcia Konrada" ("Kraj", Petersburg 1903).

W młodym wieku Kętrzyński pisał także wiersze w języku niemiecku. Tomik "Ze śpiewnika pewnego zniemczonego" został skonfiskowany przez władze pruskie i austriackie. Niektóre z tych wierszy były w czasie II wojny światowej "kolportowane" przez Armię Krajową wśród żołnierzy niemieckich. Źródła opracowane przez Kętrzyńskiego zawierają ok. 70 tekstów średniowiecznych dokumentów opublikowanych tomach 3-6 "Pomników dziejowych Polski", blisko 130 dokumentów z lat 1105-1399 wydrukowanych w "Kodeksie dyplomatycznym klasztoru tynieckiego". Opracował on również pierwszą monografię Zakładu Narodowego im. Ossolińskich oraz trzytomowy "Katalog rękopisów biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich". Uzyskał także prawo do wydawania podręczników szkolnych, a w jego zakładzie wykształciła się liczna kadra naukowców.

Wojciech Kętrzyński zmarł 15 stycznia 1918 roku we Lwowie. Został tam pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim, niedaleko grobu Marii Konopnickiej. W czasie okupacji Lwowa, Sowieci bezczeszcząc ten cmentarz, uważany powszechnie przez Polaków za Grób Ojczyzny, zniszczyli także mogiłę Kętrzyńskiego. Kilkadziesiąt lat później została ona zastąpiona tablicą z napisem: "Wojciech Kętrzyński. 1838-1918. Wielki syn narodu polskiego. Pracą całego życia przybliżał zespolenie Mazur i Warmii z Macierzą. Społeczeństwo województwa olsztyńskiego". Pamięć Wojciecha Kętrzyńskiego uczczono nadając w roku 1946 mazurskiemu miastu Rastenbork nazwę Kętrzyn. Jego nazwisko nosi wiele ulic, szkół i instytucji, m.in. Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie założony w 1963 roku.

PAP - Nauka w Polsce, Anna Kondek

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukasz skorzystaj z poniższej wyszukiwarki.

Web www.eduskrypt.pl