eduskrypt.pl - platforma nominowana do WORLD SUMMIT AWARD 2007

Informacje - szczegóły

«  Dodaj Informację


Antropologia (59) | Archeologia (1319) | Astronomia (1271) | Biologia (316) | Biotechnologia (69) | Chemia (182) | Ciekawostki (3474) | Ekologia (579) | Ekonomia i Biznes (616) | Etnologia (33) | Filozofia (49) | Fizyka (230) | Fundusze, granty, stypendia (300) | Genetyka (291) | Geografia (77) | Geologia (101) | Gimnazjum (34) | Historia (1082) | Historia sztuki (114) | Imprezy kulturalne (476) | Informatyka (495) | Inne (584) | Językoznawstwo i filologie (99) | Konferencje i imprezy naukowe (1013) | Konkursy (834) | Kształcenie zintegrowane (14) | Kursy i szkolenia (19) | Liceum / Technikum (149) | Literatura (89) | Ludzie nauki (405) | Matematyka (116) | Medycyna (3096) | Miasta i regiony (69) | Muzyka (54) | News bulletin - English (799) | Paleontologia (117) | Prawo (120) | Projekty edukacyjne (13) | Przyroda (867) | Psychologia (371) | Religie (98) | Rozrywka (66) | Socjologia (419) | Sport (91) | Studia wyższe (502) | Szkoła podstawowa IV-VI (16) | Sztuka (27) | Świat (1743) | Targi (82) | Technika i technologie (967) | Turystyka (50) | Uczelnie wyższe (1201) | Unia Europejska (115) | Współpraca naukowa (109) | Wszystkie etapy szkolne (167) | Wychowanie przedszkolne (23) | Z życia szkoły (44) | Żywienie (222)

  

90. rocznica śmierci etnografa Wojciecha Kętrzyńskiego
2008-01-15 08:07:06

15 stycznia 1918 roku we Lwowie zmarł Wojciech Kętrzyński, badacz historii Pomorza, Warmii i Mazur, nazywany "tym, który wrócił Mazury Polsce a Polskę Mazurom". W tym roku mija 90 lat od jego śmierci. Wojciech Kętrzyński, pierwotnie Adalbert von Winkler, urodził się 11 lipca 1838 w Loetzen (Lec, obecnie Giżycko). Ojciec Wojciecha Kętrzyńskiego pochodził ze szlacheckiej rodziny, której nazwisko powstało od miejscowości Kętrzyno w powiecie wejherowskim. Dziadkowi Kętrzyńskiego dopisano przy nazwisku dodatek Winkler, a jego ojciec Józef używał już tylko nazwiska Winkler.

Po śmierci ojca, Kętrzyński w latach 1849-1853 przebywał Poczdamie w szkole dla sierot po byłych wojskowych. W latach 1853-1855 ukończył progimnazjum w Loetzen, później ukończył gimnazjum w Rastenburgu (obecnie Kętrzyn). W roku 1856 otrzymał list od siostry, z którego dowiedział się o polskim pochodzeniu i dawnym nazwisku rodowym Kętrzyński. Rozpoczął wówczas poszukiwania swoich korzeni i podjął naukę ojczystego języka i historii. W roku 1859 zdał egzamin maturalny, a później rozpoczął studia historyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu "Albertyna" w Królewcu.
W roku 1861 przeprowadził urzędową zmianę imienia i nazwiska na Wojciech Kętrzyński. Później zaangażował się w działalność patriotyczną i brał udział w powstaniu styczniowym organizując transporty broni. We wrześniu 1863 roku został aresztowany i uwięziony w Górnej Bramie w Olsztynie. Sprawa jego rozpatrywana była później na wielkim procesie Polaków w Berlinie, podczas którego oskarżono go o zdradę stanu. Ostatecznie został od tego zarzutu uwolniony. W 1864 roku skazano go jednak na rok więzienia w twierdzy kłodzkiej. Podczas pobytu w twierdzy przetłumaczył na łacinę swoją pracę doktorską i "Pieśń o ziemi naszej" Wincentego Pola na niemiecki.

Po wyjściu z więzienia udał się na uniwersytet do Królewca, gdzie obronił rozprawę doktorską o Bolesławie Chrobrym. Później w różnych miejscach poszukiwał pracy, ponieważ władze pruskie odmawiały mu zatrudnienia na terenach zamieszkiwanych przez Polaków. W latach 1868-1870 był bibliotekarzem w Kórniku pod Poznaniem. W 1868 roku opublikował w "Dzienniku Poznańskim" artykuł "O Mazurach". Była to pierwsza z jego publikacji przybliżających Mazury Polsce i Polskę Mazurom. W 1872 roku założył tajne Towarzystwo Mazurskiej Inteligencji Ludowej, a w roku 1881 Komitet Niesienia Pomocy Mazurom, wspierał także materialnie "Gazetę Lecką" i "Mazura". W roku 1873 rozpoczął pracę w Zakładzie im. Ossolińskich we Lwowie. Zaczynał jako sekretarz naukowy, później był kustoszem, a w 1876 roku został dyrektorem placówki i tę funkcję pełnił przez wiele lat.

Kętrzyński był historykiem, etnografem, publicystą i poetą. W pracy badawczej zajmował się dziejami ludności Mazur, badał źródła, zapisywał zwyczaje, obrzędy oraz pieśni Mazurów. Poszukiwał w dokumentach zgermanizowanych Mazurów i Kaszubów, ustalając ich rodowody. W pracach opierał się na wielu wcześniej niepublikowanych źródłach. Krytycznie odnosił się do zafałszowań historyków niemieckich. Współpracował z Oskarem Kolbergiem, któremu przekazał zbiór pieśni mazurskich, uzupełniając zbiory Gustawa Gizewiusza. Henryk Sienkiewicz pisząc "Potop" prawdopodobnie również korzystał z jego wiedzy.

Kętrzyński opublikował ponad 200 dzieł, rozpraw i artykułów z zakresu historii i etnografii Pomorza, Warmii i Mazur, osadnictwa i nazewnictwa polskiego w Prusach, kwestii krzyżackiej oraz wędrówek Słowian na terenach Europy Zachodniej. Publikacje te ukazują głębokie przywiązanie ludności mazurskiej do kultury i języka polskiego oraz grożące tej ludności niebezpieczeństwo zniemczenia. Do jego ważnych publikacji należą "Szkice Prus Wschodnich" ("Przewodnik Naukowy i Literacki", Lwów 1876), "Nazwy miejscowe polskie Prus Zachodnich, Wschodnich i Pomorza wraz z ich przezwiskami niemieckimi" (Lwów 1879), "Gazeta polska z początku XVIII w.(Poczta Królewiecka 1718-1720)" ("Przewodnik Naukowy i Literacki", Lwów 1880), "O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich" (Lwów 1882), "O powołaniu Krzyżaków przez księcia Konrada" ("Kraj", Petersburg 1903).

W młodym wieku Kętrzyński pisał także wiersze w języku niemiecku. Tomik "Ze śpiewnika pewnego zniemczonego" został skonfiskowany przez władze pruskie i austriackie. Niektóre z tych wierszy były w czasie II wojny światowej "kolportowane" przez Armię Krajową wśród żołnierzy niemieckich. Źródła opracowane przez Kętrzyńskiego zawierają ok. 70 tekstów średniowiecznych dokumentów opublikowanych tomach 3-6 "Pomników dziejowych Polski", blisko 130 dokumentów z lat 1105-1399 wydrukowanych w "Kodeksie dyplomatycznym klasztoru tynieckiego". Opracował on również pierwszą monografię Zakładu Narodowego im. Ossolińskich oraz trzytomowy "Katalog rękopisów biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich". Uzyskał także prawo do wydawania podręczników szkolnych, a w jego zakładzie wykształciła się liczna kadra naukowców.

Wojciech Kętrzyński zmarł 15 stycznia 1918 roku we Lwowie. Został tam pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim, niedaleko grobu Marii Konopnickiej. W czasie okupacji Lwowa, Sowieci bezczeszcząc ten cmentarz, uważany powszechnie przez Polaków za Grób Ojczyzny, zniszczyli także mogiłę Kętrzyńskiego. Kilkadziesiąt lat później została ona zastąpiona tablicą z napisem: "Wojciech Kętrzyński. 1838-1918. Wielki syn narodu polskiego. Pracą całego życia przybliżał zespolenie Mazur i Warmii z Macierzą. Społeczeństwo województwa olsztyńskiego". Pamięć Wojciecha Kętrzyńskiego uczczono nadając w roku 1946 mazurskiemu miastu Rastenbork nazwę Kętrzyn. Jego nazwisko nosi wiele ulic, szkół i instytucji, m.in. Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie założony w 1963 roku.



PAP - Nauka w Polsce, Anna Kondek

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukasz skorzystaj z poniższej wyszukiwarki.

  Google
 
 
Web www.eduskrypt.pl



Koszyk jest pusty
Zaloguj się:

adres e-mail:

hasło:
   
« Zarejestruj się
Wpisz pobrany
kod dostępu:  
Polecamy: