Informacje - szczegóły

«  Dodaj Informację

Antropologia (18) | Archeologia (530) | Astronomia (548) | Biologia (183) | Biotechnologia (38) | Chemia (90) | Ciekawostki (1812) | Ekologia (483) | Ekonomia i Biznes (351) | Etnologia (24) | Filozofia (33) | Fizyka (114) | Fundusze, granty, stypendia (146) | Genetyka (140) | Geografia (49) | Geologia (58) | Gimnazjum (25) | Historia (770) | Historia sztuki (104) | Imprezy kulturalne (382) | Informatyka (329) | Inne (507) | Językoznawstwo i filologie (83) | Konferencje i imprezy naukowe (519) | Konkursy (385) | Kształcenie zintegrowane (11) | Liceum / Technikum (118) | Literatura (76) | Ludzie nauki (268) | Matematyka (43) | Medycyna (1494) | Miasta i regiony (44) | Muzyka (39) | News bulletin - English (671) | Paleontologia (50) | Prawo (116) | Przyroda (425) | Psychologia (256) | Religie (76) | Rozrywka (59) | Socjologia (347) | Sport (68) | Studia wyższe (198) | Szkoła podstawowa IV-VI (15) | Sztuka (13) | Świat (1231) | Targi (55) | Technika i technologie (504) | Turystyka (20) | Uczelnie wyższe (541) | Unia Europejska (82) | Współpraca naukowa (43) | Wszystkie etapy szkolne (154) | Wychowanie przedszkolne (19) | Z życia szkoły (38) | Żywienie (136)

Co zawdzięczamy tegorocznemu nobliście Gerhardowi Ertlowi?
2007-12-03 08:45:48

Co zrobił noblista Gerhard Ertl - tym pytaniem prof. Robert Hołyst z Instytutu Chemii Fizycznej PAN otworzył kolejne spotkanie warszawskiej kawiarni naukowej. Spotkanie było poświęcone omówieniu ostatniej nagrody Nobla z chemii, którą otrzymał prof. Gerhard Ertl z Niemiec za prace nad wyjaśnieniem procesów chemicznych zachodzących na powierzchni ciał stałych. Ich owocem są rozliczne zastosowania - od nawozów sztucznych, po katalizatory samochodowe.

Podłożem wielu procesów chemicznych jest kataliza - zjawisko zmiany szybkości reakcji chemicznej pod wpływem dodania do układu niewielkiej ilości związku zwanego katalizatorem. Katalizator nie ulega trwałym przekształceniom, ale sama jego obecność przyspiesza czy wręcz umożliwia zachodzenie wielu reakcji. Proces ten był znany od dawna, ale nikomu przed Ertlem nie udało się go ani dokładnie wyjaśnić ani zaobserwować na żywo pod odpowiednio "czułym" mikroskopem.
Żmudne, trwające kilkadziesiąt lat, przeprowadzane w warunkach wysokiej próżni eksperymenty prof. Ertla, na przykład z rozpraszaniem elektronów na powierzchni metali, przyczyniły się do zrozumienia zjawiska katalizy, jak i zjawiska absorpcji, czyli przytrzymywania cząsteczek na powierzchni ciał stałych.

Ertl m.in. wyjaśnił, w jaki sposób przebiega katalityczna synteza amoniaku z wodoru i azotu, opracowana przez Fritza Habera i Carla Boscha na początku XX stulecia (Nobel 1918), co miało niebagatelne znaczenie dla uruchomienia produkcji zarówno, niestety, materiałów wybuchowych dla wojska, jak i nawozów sztucznych.

Odkrycia Ertla przyczyniły się do postępu w walce z korozją, przybliżyły nas do produkcji ogniw paliwowych i nowych materiałów w elektronice o nieznanych w przyrodzie właściwościach (elektroniczny papier), wyposażyły samochody w katalityczne "dopalacze" spalin, czyli katalizatory.

Nie bez powodu mówi się, że Ertl został pierwszym człowiekiem na ziemi, któremu udało się zaobserwować taniec godowy atomów na powierzchni metali, który można zobaczyć na kolorowych zdjęciach w Internecie.

Niemiecki Noblista musiał używać do swoich badań bardzo drogiego sprzętu. Swoje eksperymenty, wraz z 60-osobową grupą naukowców prowadził przez 30 lat, śledząc w różnych warunkach zachowanie się wodoru, azotu i tlenku węgla na powierzchni platyny, palladu i żelaza. To było bardzo kosztowne i mało spektakularne przedsięwzięcie, przewyższające kilkaset razy wartość nagrody Nobla. Ale taka jest też nauka, w której do wielkich odkryć nie zawsze dochodzi się przez przypadek. Tu prof. Hołyst posłużył się przykładem dokonanego przez Anglików w czasie wojny odkrycia, że promieniowanie radarowe potrafi nadtopić znajdujący się na jego drodze batonik, co doprowadziło do wynalezienia w roku 1949 kuchenki mikrofalowej, zwanej na początku - radarową. Jej pierwszy egzemplarz kosztował 5-6 tysięcy dolarów.

Dlaczego w Polsce nie mamy laureata Nobla w dziedzinie nauk ścisłych - padło z sali, częste przy takich okazjach pytanie? Zdaniem prof. Hołysta, przyczyn jest kilka. Na przykład mamy w porównaniu do innych krajów świata słabe tradycje naukowe, czyli za mało doświadczonych uniwersytetów. Nigdy też - jego zdaniem - nie przykładaliśmy jako społeczeństwo wielkiej wagi do badań naukowych i rozwoju nauki, co się na szczęście zmienia.

Ponadto polskie uczelnie nie mają ani prawnych ani administracyjnych możliwości gromadzenia kapitału. Tymczasem dla przykładu jeden tylko amerykański Harvard ma w banku 9 mld dolarów i może prowadzić najbardziej ryzykowne, niedające gwarancji sukcesu, wieloletnie badania choćby tylko z samych odsetek.

******

20 listopada prof. Robert Hołyst otrzymał z Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w ramach konkursu "Mistrz" trzyletnie subsydium w wysokości 300 tys. złotych na prowadzenie badań w dziedzinie fizykochemii inspirowanej biologią i nanotechnologią. Przyjmując nagrodę powiedział, że jego marzeniem jest utworzenie w Polsce, na wzór kalifornijskiej Doliny Krzemowej, takiej doliny, gdzie prowadzono by wielodyscyplinarne badania nad mózgiem oraz by któryś z jego studentów otrzymał kiedyś za nie nagrodę Nobla.

PAP - Nauka w Polsce, Waldemar Pławski

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukasz skorzystaj z poniższej wyszukiwarki.

Web www.eduskrypt.pl