Mediacja, czyli jak być sędzią we własnej sprawie

eduskrypt.pl - platforma nominowana do WORLD SUMMIT AWARD 2007

» Ustaw jako strona startowa » Dodaj do ulubionych » Reklama » Napisz do nas

Zobacz inne moduły eduskrypt.pl:

Wydawnictwo

Księgarnia

Programy

Szkolenia

Studia

Testy

Prasa

Mp3

Informacje - szczegóły

« Dodaj Informację

Mediacja, czyli jak być sędzią we własnej sprawie
2006-01-27 15:14:34

Proces sądowy nie musi być jedynym wyjściem, nawet w ostrych sporach pracowniczych. Zanim staniemy przed obliczem sądu podejmijmy ostatnią próbę - obustronne negocjacje. Są one szybkim, tanim, zapobiegającym narastaniu konfliktu sposobem rozwiązywania problemów, zwłaszcza na linii pracodawca - pracownik. "Mediacja to wizja sprawiedliwości XXI wieku" - zapewnia sędzia Sądu Najwyższego, Teresa Romel.

Co ważniejsze, wynik mediacji jest uznawany przez sąd, a sprawa, która prawdopodobnie toczyłaby się przez wiele miesięcy, podlega umorzeniu. Jak dotąd, mediacja nie jest jednak w Polsce stosowana na szeroką skalę. Na przeszkodzie stają nieznajomość tematu, lęk przed "nowym" oraz opór wobec zmian w systemie egzekwowania prawa.

WIZJA SPRAWIEDLIWOŚCI XXI WIEKU

"Sąd powinien być instancją ostateczną. Dlatego warto i należy promować mediację jako sposób tańszy, szybszy, a przede wszystkim mniej antagonizujący zwaśnione strony niż klasyczne postępowanie procesowe" - uważa Romel.

Już wkrótce w sporach pracowniczych nie będziemy musieli zdawać się wyłącznie na sądy pracy. W części spraw wystarczy bowiem prawidłowo przeprowadzone postępowanie mediacyjne.

Szczególnie ważną rolę odegra mediacja w sprawach związanych ze stosunkiem pracy. Ich przedmiotem bywają bowiem bardzo delikatne kwestie - na przykład problem przywrócenia do pracy osoby, której pracodawca u siebie nie chce. Sąd nie zawsze może trafnie rozstrzygać tak skomplikowane relacje. Najlepiej rozumieją się same zainteresowane rozwiązaniem konfliktu strony.

DROGA DO LEGALIZACJI MEDIACJI

Instytucja mediacji w Europie i na świecie znana jest od wielu lat. Wyrosła ona z idei "sprawiedliwości naprawczej", która głosi, że szansa naprawienia dokonanego zła ma w wielu przypadkach dużo większy walor wychowawczy aniżeli kara więzienia. Na kanwie tych przekonań zbudowano system zawierania pozasądowych porozumień, osiąganych w obecności mediatora.

Filozofia sprawiedliwości naprawczej przekłada się na mediację jako próbę porozumienia w warunkach konfliktu.

"W 1989 roku powołano Europejskie Forum na rzecz Mediacji między Ofiarą a Sprawcą i Sprawiedliwości Naprawczej. W 1999 roku Komitet Rady Ministrów Rady Europy przyjął rekomendację o stosowaniu mediacji w sprawach karnych, a w 2002 roku rekomendację dotyczącą mediacji w sprawach cywilnych" - przypomina Dorota Jaworska z PSEP.

"W 1995 roku został powołany Zespół do spraw Wprowadzania Mediacji w Polsce. W ramach swoich działań przeprowadził on eksperymentalne mediacje w kilku sądach. Już dwa lata później mediacja pojawiła się w Kodeksie postępowania karnego, a w bieżącym roku znalazła swe miejsce również w Kodeksie postępowania cywilnego" - mówi.

EWOLUCYJNA ZMIANA SĄDOWEJ RZECZYWISTOŚCI

Korzyści, jakie płyną z mediacji nie sposób przecenić. Ta alternatywna metoda rozstrzygania sporów jest dużo bardziej elastyczna, niż sformalizowany proces. Pozwala stronom na kreatywność w poszukiwaniu wyjścia z impasu i daje możliwość naprawienia zaburzonych układów międzyludzkich. W stosunku do tradycyjnych rozpraw jest też dużo mniej kosztowna i trwa nieporównanie krócej.

Sukces mediacji zależy od gotowości stron do dyskusji na temat wzajemnych potrzeb, niepokojów i pomysłów na rozwiązywanie sporu. Dzięki niej można osiągać niestandardowe porozumienia, ponieważ zapewnia swobodę poruszania przez strony drażliwych kwestii, a jednocześnie - jako procedura poufna - chroni przed publicznym roztrząsaniem spraw intymnych. Strony postępowania mediacyjnego nie walczą, lecz współpracują.

Także z organizacyjnego punktu widzenia sesje mediacyjne są niewątpliwie lepszym rozwiązaniem niż sąd. Pozwalają na swobodne dostosowanie terminów spotkań, zmniejszają liczba rozpraw, a całe postępowanie procesowe ulega skróceniu.

Postępowanie mediacyjne rozpoczyna się w chwili przyjęcia sprawy przez mediatora.

Rozmowy mogą mieć charakter bezpośredni lub pośredni (wówczas mediator spotyka się z każdą ze stron indywidualnie). Z mediacji można zrezygnować i przerwać ją na każdym etapie. Nie zamyka ona w żadnym wypadku dostępu do sądu. Niczego nie pozbawia, za to daje możliwość wypracowania wcześniejszego - a może i bardziej owocnego - porozumienia. Ugoda osiągnięta w wyniku mediacji powoduje automatyczne umorzenie procesu sądowego.

MEDIACJA TO NIE ARBITRAŻ

Nie należy mylić mediacji z arbitrażem. Kodeks Etyki Mediatora nie pozwala mu przyjmować roli oceniającego, a więc arbitra lub sędziego. Mediator nie ma prawa sugerować stronom rozwiązań ani udzielać porad. Jest neutralny (nie wywiera nacisku na żadną ze stron) i bezstronny (nie faworyzuje).

Obowiązujący w Polsce Kodeks Pracy przewiduje wprawdzie możliwość innych przedsądowych rozstrzygnięć - osiąganych na drodze postępowania przed Komisją Pojednawczą tworzoną w zakładzie pracy (postępowanie takie może odbyć się jedynie z inicjatywy pracownika). Jak wynika z doświadczeń, są to jednak przepisy martwe, nie stosowane w praktyce.

W polskim prawie funkcjonuje też instytucja ugody sądowej. Często jednak ugoda ta, jako wymuszony przez sędziego wynik sporu, nie jest w stanie rozwiązać konfliktu.

Teraz już w postępowaniu przygotowawczym sędzia może skierować sprawę do mediacji, nie ingerując w jej wynik. Mediacja jest zatem czymś zupełnie innym niż ugoda zawarta przed sądem. Tu w ogóle nie dochodzi bowiem do formalnego sporu. Ma to duży walor psychologiczny - maleje nasilenie konfliktu, zazwyczaj eskalowanego na sali sądowej.

ROZWIĄZANIE KORZYSTNE DLA OBU STRON

"Możliwość skorzystania z mediacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy i w sprawach rodzinnych jest rozwiązaniem optymalnym, ze względu na szczególny charakter stosunków międzyludzkich " - mówi sędzia Romel.

"Walor wychowawczy mediacji jest nie do przecenienia. Nawet jeśli pracownik ma zakończyć stosunek pracy lepiej jest, gdy stanie się tak w wyniku mediacji, niż mocą wyroku sądu. Celem mediacji, poza złagodzeniem konfliktu, jest zapewnienie stronom spokoju wewnętrznego. Wzajemne ustępowanie podczas negocjacji pozwala zmniejszyć poczucie krzywdy w tak trudnych sprawach jak na przykład te dotyczące mobbingu".

Statystyki dowodzą ogromnej skuteczności mediacji. Na 347 spraw, przeprowadzonych eksperymentalnie w latach 1999-2003 przez Zespół do spraw Wprowadzania Mediacji w Polsce, aż 228 zaowocowało podpisaniem ugody. Stanowi to 65,7 proc. sesji zakończonych sukcesem. Brytyjscy specjaliści (Centre for Effective Dispute Resolution) oceniają efektywność mediacji na 75 procent.

* * *

Mediacja w postępowaniu cywilnym wprowadzona została na mocy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. O zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1438 z dnia 9 września 2005 roku).

Ustawa jest zgodna z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady Europy w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych SEC(2004)1314 przedstawioną przez Komisję Wspólnot
Europejskich w dniu 22.10.2004 COM(2004)718 końcowy, 2004/0251 COD).

Odkrycie tajników postępowania mediacyjnego, jego popularyzacja wśród przedstawicieli środowiska prawniczego oraz organizacji pracodawców i pracowników było celem konferencji "Mediacja w prawie pracy", zorganizowanej 23 listopada przez Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej (PSEP), Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Stowarzyszenie Sędziów Polskich "Iustitia".

PAP - Nauka w Polsce, Karolina Olszewska

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukasz skorzystaj z poniższej wyszukiwarki.

Koszyk jest pusty

Polecamy: