Informacje - szczegóły

«  Dodaj Informację

Antropologia (17) | Archeologia (507) | Astronomia (530) | Biologia (175) | Biotechnologia (38) | Chemia (84) | Ciekawostki (1762) | Ekologia (474) | Ekonomia i Biznes (334) | Etnologia (20) | Filozofia (28) | Fizyka (96) | Fundusze, granty, stypendia (141) | Genetyka (129) | Geografia (47) | Geologia (53) | Gimnazjum (23) | Historia (743) | Historia sztuki (103) | Imprezy kulturalne (366) | Informatyka (318) | Inne (499) | Językoznawstwo i filologie (82) | Konferencje i imprezy naukowe (489) | Konkursy (365) | Kształcenie zintegrowane (9) | Liceum / Technikum (115) | Literatura (75) | Ludzie nauki (256) | Matematyka (40) | Medycyna (1429) | Miasta i regiony (38) | Muzyka (37) | News bulletin - English (652) | Paleontologia (45) | Prawo (114) | Przyroda (416) | Psychologia (237) | Religie (72) | Rozrywka (58) | Socjologia (326) | Sport (63) | Studia wyższe (189) | Szkoła podstawowa IV-VI (15) | Sztuka (12) | Świat (1197) | Targi (52) | Technika i technologie (495) | Turystyka (18) | Uczelnie wyższe (524) | Unia Europejska (80) | Współpraca naukowa (35) | Wszystkie etapy szkolne (153) | Wychowanie przedszkolne (19) | Z życia szkoły (37) | Żywienie (133)

Metan przyczyną górniczych katastrof (dokumentacja)
2008-06-09 09:19:32

Wybuchy metanu i pożary spowodowane zapaleniem się tego gazu, to - obok tąpnięć i wybuchów pyłu węglowego - najczęstsze naturalne przyczyny górniczych katastrof na całym świecie. Uwalnianie się metanu to naturalne zjawisko w górnictwie. Gaz ten, występujący w pokładach wraz z węglem, uwalnia się z górotworu; często dzieje się tak przy drążeniu chodników, kiedy kombajn narusza strukturę skał. Ryzyko jest tym większe, im bardziej pokład jest nasycony metanem. Istotne są też właściwości geologiczne skał, m.in. ich przepuszczalność. Aby uwolniony metan zapalił się, potrzebna jest iskra. Może ona pojawić się np. w wyniku pracy podziemnych urządzeń.

W polskich kopalniach z pokładów metanowych wydobywa się ok. 80 proc. węgla. 44 proc. wydobycia pochodzi z miejsc zaliczanych do czwartej, najwyższej kategorii zagrożenia metanowego. Za najbardziej narażone na tego typu zjawiska uznaje się zakłady Jastrzębskiej Spółki Węglowej (w tym "Borynię") oraz kopalnie Kompanii Węglowej: "Sośnica-Makoszowy", "Brzeszcze-Silesia" i "Szczygłowice".
Metan jest bezbarwnym gazem bez woni i smaku, lżejszym od powietrza. To główny składnik naturalnych gazów, często występujących w pokładach węgla. Pali się prawie nieświecącym płomieniem z błękitną aureolą. Tworzy z powietrzem wybuchową mieszaninę; wybucha w stężeniach od 5 do 15 proc. Może być wykorzystywany jako paliwo.

Z badań prowadzonych m.in. w Głównym Instytucie Górnictwa (GIG) w Katowicach wynika, że zmniejszenie produkcji węgla w ostatnich latach nie spowodowało znaczącego spadku ilości metanu, wydzielającego się z węglowych pokładów. Przeciwnie, zwiększa się liczba kopalń, gdzie występuje zagrożenie metanowe, co wiąże się z eksploatowaniem coraz niższych pokładów, poniżej 500 metrów.

Z danych Wyższego Urzędu Górniczego (WUG) wynika, że w ubiegłym roku z górotworu objętego eksploatacją górniczą uwolniło się 878 mln m sześc. metanu. Oznacza to, że w każdej minucie ze złóż węgla uwalnia się średnio 1.673 m sześc. gazu. Instalacje odmetanowania funkcjonują w 20 kopalniach. W zeszłym roku ujęto w nie 268 mln m sześc., a zagospodarowano energetycznie 165 mln m sześc.

Dane wskazują, że zaledwie 30 proc. wydzielającego się przy wydobyciu węgla metanu jest ujmowana w instalacje odmetanowania, zaś do gospodarczego wykorzystania trafia mniej niż piąta część całości. Liderem w wykorzystywaniu tego gazu jest JSW, w której kopalniach pracują niewielkie elektrociepłownie, wykorzystująca metan do produkcji ciepła i energii. W kopalni "Pniówek" energia z metanu służy do chłodzenia powietrza w kopalnianych chodnikach, czyli klimatyzowania kopalni.

W kopalniach JSW wydziela się rocznie ponad 330 mln m sześc. Ujmowane jest 126,2 mln m sześc., pozostała część trafia do atmosfery. Rocznie spółka wykorzystuje 88,4 mln m sześc. metanu, czyli ok. 70 proc. ujętego gazu. To wielkość odpowiadająca 140 tys. ton węgla. W kolejnych latach chce zwiększyć zarówno wielkość pozyskiwania, jak i wykorzystania metanu. Projektem zainteresowane są m.in. władze Jastrzębia Zdroju, gdzie położone są należące do firmy kopalnie.

Metan z polskich złóż wykorzystywany jest np. w Czechach. Jego wydobyciem i przesyłem za granicę zajmuje się należąca do czeskiego inwestora spółka Karbonia Pl, działająca w przygranicznych Kaczycach na Śląsku Cieszyńskim. Gaz pochodzi ze złóż zlikwidowanej w latach 90. kopalni "Morcinek". Strona polska i czeska myślą także o powrocie do wydobycia węgla z tych złóż.

Zwiększające się wydzielanie metanu w kopalniach wiąże się z eksploatowaniem pokładów węgla położonych coraz głębiej. Co roku średnia głębokość eksploatacji w polskich kopalniach zwiększa się o kilka metrów. Kopalnia "Budryk" przymierza się nawet (około 2014 roku) do uruchomienia poziomu 1290 m.

Obecnie najgłębiej wydobywa się węgiel z siedmiu ścian w kopalniach: "Rydułtowy-Anna" (1017, 1030 i 1060 m), "Marcel" (1100 m), "Budryk" (1020 m), "Wujek" (1050 m) i "Bielszowice" (1000). W tej ostatniej kopalni niedawno przygotowano też najgłębszy obecnie w górnictwie poziom - 1160 m. MAB

PAP - Nauka w Polsce

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukasz skorzystaj z poniższej wyszukiwarki.

Web www.eduskrypt.pl