Nowości wydawnicze - szczegóły

«  Dodaj Informację

Astronomia (2) | Biografie (1) | Etnologia (2) | Farmacja (1) | Gimnazjum (2) | Historia (13) | Języki obce (3) | Kształcenie zintegrowane | Liceum/Technikum (1) | Literatura (10) | Muzyka (3) | Nauki ekonomiczne (1) | Nauki humanistyczne i społeczne (58) | Nauki przyrodnicze i medyczne (14) | Nauki ścisłe i techniczne (4) | Pedagogika (10) | Psychologia (1) | Socjologia (2) | Szkoła podstawowa (4) | Wychowanie przedszkolne (4)

Panorama życia kresowej inteligencji
2006-03-13 12:52:57

Barwne losy polskich inteligentów na ukraińskich kresach II Rzeczypospolitej, codzienne zmagania o byt, a także opowieści i anegdoty z życia codziennego kresowiaków przedstawia w swojej najnowszej pracy "Inteligencja polska na Wołyniu w okresie międzywojennym" doc. Włodzimierz Mędrzecki z Instytutu Historii PAN.

Bohaterami opowieści Mędrzeckiego są polscy inteligenci - urzędnicy, nauczyciele, artyści, którzy w latach dwudziestolecia międzywojennego odegrali kluczową rolę w tworzeniu polskich instytucji we wschodniej części Rzeczypospolitej. Książka obejmuje terytorialnie zachodnią część ziem ukraińskich, Wołyń, w okresie międzywojennym wchodzący w skład Polski.
Promocja książki, wyróżnionej nagrodą "Przeglądu Wschodniego" za rok 2005, odbyła się 9 marca w Domu Spotkań z Historią w Warszawie. Nagrody "Przeglądu Wschodniego" przyznawane są corocznie autorom, którzy poruszają problemy Europy Wschodniej i krajów byłego ZSRR.

W czasie spotkania autor zaznaczył, że choć z Wołyniem nie łączą go żadne rodzinne koligacje, to od wielu lat jego pasją jest badanie terenów ukraińskich kresów II RP.

"Najbardziej fascynuje mnie przemiana cywilizacyjna, jaka dokonała się na Wołyniu w ciągu lat międzywojennych" - wyjaśnia Mędrzecki. "Gdy w latach 1918-1919 przybyli tam pierwsi polscy urzędnicy, wielu z nich spało w urzędach, ponieważ nie było ich stać na wynajęcie mieszkania. Szalała inflacja i drożyzna, a zawrotne ceny żywności sprawiały, że głód niejednemu inteligentowi zaglądał w oczy".

Pod koniec lat 30. warunki życia na Wołyniu zmieniły się nie do poznania - i to właśnie w dużej mierze dzięki polskim pracownikom umysłowym. "Tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej w wołyńskich miastach, choćby w Łucku lub Równem, rozwija się już normalne życie społeczno-kulturalne, z siecią urzędów, szkół, czasopism, teatrów, a nawet kin (tych ostatnich było na Wołyniu, według danych z 1938 roku, aż 34). Świadczy to o ogromnej pracy, jakiej dokonało nieliczne grono wołyńskiej inteligencji" - podkreśla Mędrzecki.

Jak zaznacza, w przedwojennym województwie wołyńskim polscy inteligenci stanowili około połowy ludności z wyższym wykształceniem Wołynia. Na drugą połowę składali się inteligenci żydowscy, rosyjscy i ukraińscy. Autor, jak mówi, świadomie zawęził temat swojej pracy do inteligencji polskiej, gdyż z powodu nieznajomości jidysz nie mógł uwzględnić perspektywy żydowskiej.

Książka, oparta na wielu źródłach (dokumentach urzędowych, prasie i pamiętnikach) umiejętnie łączy dane statystyczne, historię życia codziennego i warstwę anegdotyczną. Czytelnicy znajdą tu barwne epizody "życia knajpianego" na Wołyniu, a także opowieści o - bardzo wówczas powszechnym wśród inteligencji - zamiłowaniu do pojedynków.

Praca Włodzimierza Mędrzeckiego ukazała się nakładem Wydawnictwa Neriton i Instytutu Historii PAN.

PAP - Nauka w Polsce, Szymon Łucyk