Informacje - szczegóły

«  Dodaj Informację

Antropologia (24) | Archeologia (561) | Astronomia (575) | Biologia (193) | Biotechnologia (38) | Chemia (91) | Ciekawostki (1890) | Ekologia (499) | Ekonomia i Biznes (382) | Etnologia (25) | Filozofia (36) | Fizyka (123) | Fundusze, granty, stypendia (151) | Genetyka (151) | Geografia (49) | Geologia (61) | Gimnazjum (26) | Historia (806) | Historia sztuki (106) | Imprezy kulturalne (398) | Informatyka (337) | Inne (513) | Językoznawstwo i filologie (85) | Konferencje i imprezy naukowe (550) | Konkursy (409) | Kształcenie zintegrowane (11) | Liceum / Technikum (120) | Literatura (76) | Ludzie nauki (284) | Matematyka (44) | Medycyna (1580) | Miasta i regiony (49) | Muzyka (40) | News bulletin - English (671) | Paleontologia (53) | Prawo (117) | Przyroda (436) | Psychologia (271) | Religie (80) | Rozrywka (59) | Socjologia (360) | Sport (70) | Studia wyższe (198) | Szkoła podstawowa IV-VI (15) | Sztuka (12) | Świat (1262) | Targi (63) | Technika i technologie (513) | Turystyka (21) | Uczelnie wyższe (555) | Unia Europejska (86) | Współpraca naukowa (54) | Wszystkie etapy szkolne (154) | Wychowanie przedszkolne (19) | Z życia szkoły (38) | Żywienie (146)

Z czego Kraków budowano
2008-08-25 08:08:58

Wystawa pt. „Z czego Kraków budowano”
12.08 – 30.09.2008
Zamek Żupny w Wieliczce

Wystawę zorganizowało Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka przy współpracy Muzeum Geologicznego, Instytutu Nauk Geologicznych i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.


Dawny Kraków kamieniem stoi. W konstrukcjach wielu zabytkowych budowli przewijają się skały stanowiące od lat tradycyjny budulec pozyskiwany w okolicach miasta.
Wystawa prezentuje najważniejsze surowce skalne obecne w budowlach Krakowa, miejsca ich eksploatacji oraz przykłady zastosowań.
W kamieniarce krakowskich zabytków najbardziej rzuca się w oczy biały wapień górnej jury. Budowano z niego mury, cokoły, skarpy, portale, posadzki, pachołki, odbojniki, bruk. Rzadziej był stosowany w subtelniejszych detalach zdobniczych (np. portale i biforia Collegium Maius) i tablicach pamiątkowych.
Plastyczne piętno skały w dawnym Krakowie podkreśla biała, z czasem wyostrzająca się barwa. O popularności tego budulca zadecydowała trwałość oraz łatwy dostęp. Ślady po dawnych łomach widoczne są w Krzemionkach Podgórskich, Dębnickich i wielu innych miejscach. Samo wzgórze wawelskie w najwcześniejszym okresie mogło być rezerwuarem tego kamienia. Tworzy je, jak wiele innych w okolicy wyniesienie skał jurajskich, których z grubsza ociosane złomki można oglądać w murach odsłoniętych w ekspozycji „Wawel nieznany”.
Niemniej charakterystyczny jest tzw. „marmur” dębnicki. Skała wydobywana od stuleci w podkrzeszowickim Dębniku swą czarną barwą na trwałe wpisała się w wystrój wnętrz wielu kościołów. Budowano z niej przede wszystkim ołtarze, portale, posadzki, misy chrzcielne, sarkofagi, schody. Najwspanialsze przykłady pochodzą z Katedry Wawelskiej, kościołów: Św. Franciszka, Św. Stanisława na Skałce, Dominikanów, Św. Św. Piotra i Pawła. W czasach Zygmunta Starego powstał ośrodek kamieniarski specjalizujący się w wyrobach z tej skały. Jej sława zmaterializowała się w ołtarzu głównym Katedry Św. Stefana we Wiedniu i kilku innych kościołach na terenie Niemiec i Austrii.
Finezyjne ozdoby w sklepieniach portali, rozety, pinakle, rzeźby to od lat domena wapienia pińczowskiego. Skały, którą historycznie „wypromował” słynny wołek wawelski z XI w. Najwcześniej trafiła do Wiślicy, a od stuleci „zadomowiona” w Krakowie z równie dobrym skutkiem jest współcześnie wykorzystywana przez konserwatorów.
Wielosetletnią historię ma stosowanie dolomitów. Sprowadzane z okolic Libiąża znalazły zastosowanie w podobnie „ciężkich” elementach kamieniarki jak wapienie górnej jury. Obecnie możemy spotkać dolomity w elewacjach (Muzeum Narodowe), cokołach, chodnikach, posadzkach. Wyróżnia je nieco żółtawa barwa i niekiedy „nakrapiana” dziurkami powierzchnia.
Z okolic Krakowa pochodzą porfiry i melafiry. Zwłaszcza te pierwsze zaznaczyły swą obecność w brukach i krawężnikach; niestety ich współczesne wersje, wespół ze skałami dolnośląskimi i zagranicznymi wypierają dawne bruki oraz resztki wapiennych „kocich łbów”.
Duży udział w masywnej kamieniarce krakowskich budowli mają piaskowce Podkarpacia. Najczęściej spotykane w cokołach, murach, skarpach, malowniczych pachołkach, a nawet rzeźbach są odmiany: istebniańska, godulska, krośnieńska. Odmiana lgocka, znana także z okolic Wieliczki (Łom Salinarny) i Biskupic stała się prawdopodobnie podstawowym budulcem preromańskiej kaplicy Feliksa i Adaukta.
W kamieniarce krakowskich budowli znaleźć można wiele skał z regionu świętokrzyskiego. Są to piaskowce z najbardziej popularnym z okolic Szydłowca oraz marmuropodobne wapienie. W przeszłości trafiały do miasta: wielobarwna „Zygmuntówka” (słynna z zastosowania w kolumnie Króla Zygmunta III Wazy w Warszawie) i „marmur” bolechowicki, a obecnie coraz częściej tzw. Morawica i Jaźwica.
Obecnie napływają do Krakowa skały z wielu stron świata. Część z nich została także na wystawie zaprezentowana w formie zgładów i polerek wraz z fotografiami miejsc zastosowania.
Ponadto na ekspozycji znajdą się okazy paleontologiczne, które przynajmniej w części reprezentują te, które można spotkać podczas bacznej obserwacji kamiennych murów miasta.

Prezentowane na wystawie eksponaty pochodzą z:
Muzeum Geologicznego Instytutu Nauk Geologicznych PAN w Krakowie
Muzeum Geologicznego Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH
Przedsiębiorstwo Produkcji Usług i Handlu „Kolpi” Sp. z o. o. w Krakowie
Zakładu Kamieniarstwa Artystycznego i Budowlanego CEKIERA w Dębniku
Od osób prywatnych: Prof. Jacek Rajchel
Dr Michał Krobicki
Część okazów została zebrana w trakcie penetracji w terenie przez pracowników Muzeum Żup Krakowskich

Scenariusz wystawy:
Barbara Kietlińska – Michalik, Witold Kuc
Tekst folderu:
Witold Kuc
Autorzy fotografii:
Marek Doktor, Witold Kuc, Jacek Rajchel, Wacław Sawicz, Rafał Zadak
Opracowanie plastyczne:
Zdzisława Majchrzak, Aneta Łapczyńska, Robert Sagan

Patroni medialni: TVP3, Polska Gazeta Krakowska, Radio Kraków

Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka Ul. Zamkowa 8 32-020 Wieliczka
www.muzeum.wieliczka.pl  kontakt: 012 289 16 27, promocja@muzeum.wieliczka.pl  

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukasz skorzystaj z poniższej wyszukiwarki.

Web www.eduskrypt.pl